Cz1

Żelazo jest najważniejszym metalem naszej cywilizacji. Epoka żelaza rozpoczęła się, gdy zaczęto stosować ten metal i z pewnością przetrwa do końca dziejów ludzkości. I chociaż rocznie wytwarza się go więcej niż wszystkich metali łącznie, a produkcja surówki i stali wciąż rośnie, nie budzi to jednak obaw, że żelaza zabraknie.
Ocenia się, że żelazo stanowi 5,05% całkowitej masy skorupy ziemskiej. Ustępuje ono tylko miejsca tlenowi, krzemianowi i glinowi, a ponieważ te tezy pierwiastki występują wspólnie
w krzemianach i glinokrzemianach – najpospolitszych minerałach skorupy ziemskiej – tym większe szanse tworzenia się własnych minerałów żelaza. Nie oznacza to jednak, że żelazo nie wchodzi w skład krzemianów i glinokrzemianów. Znaczna jego część jest związana
w minerałach skałotwórczych: oliwinach, piroksenach, amfibolach i łyszczykach.
W skład krzemianów wchodzi tylko część żelaza, pozostała łączy się z tlenem w minerały tlenkowe – magnetyt i hematyt. Ich udział w masie skorupy ziemskiej jest znaczny. Ustępują oczywiście pod tym względem glinokrzemianom stanowiącym (wraz z krzemianami) ponad 90% masy skorupy, lecz z minerałów niekrzemianowych są najbardziej pospolite – stanowią około 4% masy. Żelazo występuje także w węglanach, siarczkach i fosforanach, arsenkach oraz wolframianach.
W skorupie ziemskiej występuje także żelazo rodzime, stanowi ono jednak tylko osobliwość mineralogiczną. Znaleziono je tylko w jednym miejscu – na wyspie Disco położonej u wybrzeży Grenlandii. Znany badacz polarny Nils A. Nordenskild znalazł tam kilka dużych brył rodzimego żelaza, największą o masie 21 ton. Wyjaśnienie ich pochodzenia sprawiło duże trudności. Żelazo zawierało domieszkę niklu, wykazywało także obecność figur Wildmanstttena. Ponieważ obydwie te cechy uważano za charakterystyczne dla żelaza meteorytowego, stworzono teorię, że bryły żelaza są meteorytami, które wpadły w ciekły jeszcze bazalt wylewający się w trzeciorzędzie na powierzchnię Ziemi. Dopiero znalezienie
w innych miejscach wyspy pokryw bazaltowych, które były przepełnione ziarnami rodzimego żelaza, dowiodło jego ziemskiego pochodzenia, a zarazem stanowiło poparcie hipotezy, że jądro Ziemi jest utworzone ze stopu żelazo-niklowego.
Historia wydobycia żelaza